شرط داوری در قرارداد؛ پیش از انتخاب داور چه چیزهایی را روشن کنیم؟
جمله «اختلاف از طریق داوری حل میشود» کافی نیست. دامنه اختلاف، داور جانشین، مدت و هزینه را پیش از امضا مشخص کنید.
گاهی آخر قرارداد فقط نوشته میشود «اختلاف از طریق داوری حل خواهد شد». در روز امضا، این جمله کافی به نظر می‌رسد؛ اما هنگام اختلاف، پرسش‌ها شروع می‌شوند: کدام اختلاف؟ با کدام داور؟ اگر شخص انتخابشده همکاری نکرد چه کنیم؟ هزینه و روش ارسال مدارک چگونه است؟
شرط داوری بخشی از طراحی مسیر حل اختلاف است. پیش از درج آن، درباره مناسببودن داوری برای موضوع قرارداد و آثار حقوقی انتخاب خود بررسی کنید. بندهای ضروری قرارداد را در راهنمای تنظیم قرارداد با هوش مصنوعی ببینید.
داور قرار است درباره چه چیزی تصمیم بگیرد؟
میان اختلاف درباره مبلغ صورت‌حساب، کیفیت کار و تفسیر یک بند تفاوت وجود دارد. دامنه اختلاف‌های مورد نظر را روشن کنید و متن را با سایر بندهای حل اختلاف هماهنگ نگه دارید. نوشتن هم‌زمان چند مسیر ناسازگار، بدون تعیین رابطه آن‌ها، می‌تواند ابهام ایجاد کند.
مواد ۴۵۴ و ۴۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی مبنای توافق بر رجوع به داوری را بیان می‌کنند. ماده ۴۵۸ نیز بر روشن‌بودن موضوع و مدت داوری و مشخصات اشخاص مربوط تأکید دارد. متن مواد ۴۵۴ تا ۴۵۸ و ماده ۴۵۸ بازنشر رسمی نیستند؛ مقررات معتبر و محدودیت‌های اختصاصی موضوع باید کنترل شوند. این قواعد به معنای قابل ارجاع بودن هر موضوعی در هر شرایطی نیستند.
انتخاب یک نام، همه مسئله نیست
درباره تخصص، امکان پذیرش مأموریت و ارتباط داور پیشنهادی با طرفین سؤال کنید. آشنایی با یکی از طرفین را پنهان نکنید و درباره تعارض منافع احتمالی شفاف باشید. اگر نهاد داوری پیشنهاد شده است، نام دقیق نهاد و قواعدی را که قرار است اعمال شود بررسی کنید.
در یک مثال فرضی، برای اختلاف فنی یک پروژه، نام فردی نوشته شده که بعداً در دسترس نیست. بهتر است پیش از امضا، مسیر جایگزینی یا تعیین داور در چنین وضعیتی روشن و از نظر حقوقی کنترل شود؛ صرف اضافه‌کردن نام دوم ممکن است پاسخ کامل نباشد.
این پرسش‌ها را در جلسه قرارداد مطرح کنید
| موضوع | پرسش عملی |
|---|---|
| دامنه | کدام اختلاف‌ها به داوری سپرده می‌شوند؟ |
| انتخاب | داور یا داوران چگونه تعیین می‌شوند؟ |
| جانشینی | در صورت نپذیرفتن یا ناتوانی داور، چه روشی بررسی شده است؟ |
| زمان | مدت و مبدأ آن چگونه مشخص میشود؟ |
| ارتباط | مدارک و اعلام‌ها با چه روش معتبری ارسال می‌شوند؟ |
| هزینه | مبنای حق‌الزحمه و نحوه پرداخت چیست؟ |
پاسخ‌ها را به یک متن هماهنگ تبدیل کنید. اگر قواعد یک نهاد به قرارداد ارجاع داده شده، نسخه مورد نظر را نگه دارید و صرفاً به عنوان آن اکتفا نکنید.
داوری را با گفت‌وگوی دوستانه یکی ندانید
ممکن است قبل از داوری، مذاکره یا میانجی‌گری پیشنهاد شود. نقش هر مرحله را جدا توضیح دهید: چه کسی صرفاً برای رسیدن به توافق کمک می‌کند و چه کسی اختیار تصمیم‌گیری دارد؟ زمان و نحوه عبور از یک مرحله به مرحله بعد را نیز بررسی کنید.
داوری را خودکار ارزانتر، سریع‌تر یا بدون امکان اعتراض توصیف نکنید. هزینه، مدت واقعی و راههای قانونی مرتبط با رأی به موضوع و مقررات قابل اعمال وابسته‌اند. پیش از کنارگذاشتن مسیر معمول رسیدگی، پیامدهای آن را بفهمید. اگر به‌جای داوری به پایان قرارداد فکر می‌کنید، فسخ، اقاله یا پایان مدت را جدا ببینید.
پس از بروز اختلاف چه مدارکی آماده کنیم؟
نسخه کامل قرارداد، شرط داوری، پیوست‌ها، تغییرات بعدی و مکاتبات مرتبط را کنار هم قرار دهید. خواسته و مبنای آن را روشن بنویسید. درباره روش شروع داوری و مهلت‌های مربوط، راهنمایی اختصاصی بگیرید؛ این مقاله دستور اقدام در پرونده مشخص نیست.
برای تبدیل تصمیم‌های اولیه به پیش‌نویس، می‌توانید از تنظیم قرارداد استفاده کنید. شرط داوری را پیش از امضا همراه با کل قرارداد بازبینی حقوقی کنید.
سوالات متداول
آیا جمله «اختلاف از طریق داوری حل میشود» کافی است؟
خیر. باید روشن باشد کدام اختلاف، با کدام داور، در چه مدتی و با چه روش ابلاغ و هزینه‌ای بررسی میشود.
اگر داور انتخابشده در دسترس نباشد چه میشود؟
نام دوم بهتنهایی پاسخ کامل نیست. مسیر جایگزینی یا تعیین داور را پیش از امضا روشن و از نظر حقوقی کنترل کنید.
آیا داوری همیشه ارزانتر و بدون اعتراض است؟
خیر. هزینه، مدت و راههای قانونی مرتبط با رأی به موضوع و مقررات قابل اعمال بستگی دارد. این نتیجه را از پیش فرض نکنید.
این مطلب برای طراحی پرسشهای شرط داوری است و مناسببودن داوری برای قرارداد شما را تعیین نمیکند.
